K Futbol Yayın Gelirleri Tarihçesi

Serhat Ayan

Futbol Yayın Gelirleri Tarihçesi

Futol Nasıl ve Nereden Para Kazandı

Okumaya başla Bölümlere bak

Roman hakkında

Futol Nasıl ve Nereden Para Kazandı

Futbol insanlığın en çok peşinden koştuğu eğlence kaynaklarından biri. Ancak bu etkinliğin hayatımıza etkisi daha çok para kazanması ve kazandırmasıyla başlıyor. Ve bunun da arkasında kitle iletişimi televizyonlar var. Türkiye ve dünyada futbolun yayın gelirlerinin nasıl farklılaştığını, nereden nereye gittiğini öğrenebileceğimiz bir kitap hayata geçirdim. Nereden nereye gittiğimizi bilmek, gelecekte yapılacak yeni yayın ihalelerini farklı gözle okumamızı sağlayacaktır...

Okuma sırası

Kitaplar, bölümler ve sahneler

Kitap 1

Birinci Kitap

01Bölüm 1
  1. 1Bölüm 1GİRİŞ Bir Maçın Yayına Dönüşmesi Bir futbol maçı, elektronik yayıncılık ortaya çıkmadan önce büyük ölçüde oynandığı yere ve zamana bağlı bir olaydı. Karşılaşmayı eşzamanlı olarak takip edebilenler stadyumda bulunanlardı. Dışarıdakiler sonucu ve ayrıntıları daha sonra gazetelerden, haber iletim araçlarından veya maçı seyredenlerin anlattıklarından öğreniyordu. Radyo bu sınırı ortadan kaldırdı. Bir karşılaşmayı, oynandığı anda ve stadyumdan […]
02Bölüm 2
  1. 1Bölüm 2BİRİNCİ KISIM — MAÇIN YAYINDAN ÖNCEKİ HAYATI 1. Maçın Uzakta Olduğu Zamanlar: 1900–1927 Bugünün futbol seyircisi için maç ile maçın haberi neredeyse aynı anda var olur. Karşılaşma oynanırken görüntü ekrana gelir; pozisyonlar birkaç saniye içinde yeniden gösterilir, istatistikler güncellenir, yorumlar sosyal medyada dolaşıma girer. Yirminci yüzyılın başında ise futbol karşılaşması ile o karşılaşmaya ilişkin bilgi […]
03Bölüm 3
  1. 1Bölüm 32. Radyonun Kurduğu Görünmez Stadyum: 1927–1959 Radyo, futbol karşılaşmasını görünür hâle getirmedi. Fakat onu uzaktaki insan için ilk kez eşzamanlı bir olaya dönüştürdü. Gazete okuru, karşılaşma bittikten sonra hazırlanmış bir metinle maçı zihninde canlandırıyordu. Radyo dinleyicisi ise ne olacağını spikerle birlikte bekliyor, topun kaleye yaklaştığını aynı anda öğreniyor ve golün sonucunu önceden bilmiyordu. Futbol yayıncılığı […]
04Bölüm 4
  1. 1Bölüm 43. Dakika ve Skor Alıyoruz Millî Lig, ortak yayın ve televizyon eşiği: 1959–1971 Ligin coğrafyası radyonun biçimini değiştirdi 1959’da Millî Lig’in başlaması, yalnızca Türkiye’nin en üst düzey futbol organizasyonunu değiştirmedi. Futbolun yayınlanma biçimini de yeniden düşünmeyi zorunlu kıldı. İstanbul, Ankara ve İzmir takımları artık aynı ulusal şampiyonanın içindeydi. Aynı gün farklı şehirlerde oynanan karşılaşmalar, yalnız […]
05Bölüm 5
  1. 1Bölüm 54. Tek Ekranın Futbolu TRT tekeli, hasılat kaygısı ve yayın hakkının fiyatlanması: 1971–1989 Canlı yayın başladı; düzenli yayın başlamadı 3 Ekim 1971’de oynanan Karşıyaka–İstanbulspor karşılaşması, TRT’nin kurumsal tarihçesinde televizyondan yapılan ilk canlı spor yayını olarak kabul edilir. Aynı zamanda Türkiye’nin en üst düzey futbol liginde oynanan bir karşılaşmaydı. Fakat bu yayın, ligin artık her hafta […]
06Bölüm 6
  1. 1Bölüm 65. Uydudan Dekodere Özel televizyon, şifreli yayın ve havuzun kuruluşu: 1990–1999 1990’lı yıllar, Türkiye’de futbol yayıncılığının yalnızca el değiştirdiği değil, ekonomik niteliğinin bütünüyle dönüştüğü dönemdir. On yılın başında tartışma, lig maçlarını TRT’nin mi yoksa yeni kurulan özel bir kanalın mı yayımlayacağı üzerindeydi. On yılın sonunda ise mesele; yayın hakkını hangi şirketin satın alacağı, taraftarın hangi […]
07Bölüm 7
  1. 1Bölüm 76. Dekoder Krizinden Lig TV Düzenine Teleon’un çöküşü, Digiturk ve yayın gelirine bağımlı futbol: 1999–2010 Türkiye’de futbol yayıncılığının 1990’larda başlayan ücretli televizyon dönemi, yalnızca maçların şifrelenmesi anlamına gelmiyordu. Yayın hakkını satın alan kuruluş artık iki ayrı yükümlülüğü aynı anda taşımak zorundaydı. Bir tarafta federasyona ve kulüplere karşı üstlenilen yayın hakkı bedeli, diğer tarafta dekoder satın […]
08Bölüm 8
  1. 1Bölüm 8YEDİNCİ KISIM — DIGITURK’TEN BEIN SPORTS’A Digiturk’ün Sahiplik ve Borç Hikâyesi Futbol hakkı şirketin en değerli varlığıydı 2010 yayın ihalesi tamamlandığında Digiturk yalnızca Türkiye’nin büyük ücretli televizyon platformlarından biri değildi. Süper Lig’in canlı ve şifreli yayın hakkını elinde bulunduran, milyonlarca aboneyle doğrudan ödeme ilişkisi kurmuş ve Türk futbolunun haftalık yayın düzenini belirleyen bir medya şirketiydi. […]
09Bölüm 9
  1. 1Bölüm 9beIN Media Group Türkiye’ye Nasıl Geldi? Satış anlaşmasıyla şirket devri aynı tarih değildir Digiturk’ün beIN Media Group’a geçişi tek bir günde tamamlanmış bir satış değildi. Görüşmeler, sözleşmenin imzalanması, rekabet izni, TMSF’nin onayı ve hisselerin fiilen devredilmesi farklı tarihlerde gerçekleşti. Bu aşamaların birbirinden ayrılması gerekir. Çünkü kamuoyunda “Digiturk satıldı” başlığı 2015 yazında da, Haziran 2016’da da, […]
10Bölüm 10
  1. 1Bölüm 102016 İhalesi ve Rekor Bedel On dakikada sonuçlanan beş yıllık ihale 21 Kasım 2016 sabahı Türkiye Futbol Federasyonunun Riva’daki Hasan Doğan Millî Takımlar Kamp ve Eğitim Tesislerinde yapılan yayın ihalesi, Türk futbolunun en büyük ekonomik anlaşmalarından biri olarak duyuruldu. İhaleden yalnızca üç ay önce Digiturk’ün mülkiyeti beIN Media Group’a geçmişti. Yeni sahip, şirketi devralır almaz […]
11Bölüm 11
  1. 1Bölüm 11Yayıncı–Kulüp–TFF Gerilimi Rekor sözleşmeden sürekli pazarlığa 2016 ihalesi tamamlandığında tarafların önünde beş sezonluk, yıllık 500 milyon dolar artı KDV üzerinden kurulmuş büyük bir sözleşme vardı. İlk bakışta sistemin temel unsurları belirlenmiş görünüyordu: Yayıncı bedeli ödeyecek, TFF tahsilatı yapacak, kesintilerden sonra kalan para kulüplere dağıtılacak ve beIN Sports karşılaşmaları abonelerine ulaştıracaktı. Fakat sözleşme birkaç yıl içinde […]
12Bölüm 12
  1. 1Bölüm 122022 ve 2024 Süreçleri Beş yıllık sözleşme bittiğinde piyasa küçülmüştü 2016’da yıllık 500 milyon dolar artı KDV üzerinden kurulan beş sezonluk yayın sözleşmesi, 2021–2022 sezonunun sonunda tamamlandı. Ancak yeni ihale, önceki sözleşmenin başladığı ekonomik ortamda yapılmıyordu. Türk lirası dolar karşısında önemli ölçüde değer kaybetmişti. Yayıncı ile TFF arasında birkaç kez ek sözleşme imzalanmıştı. Pandemi, ticari […]
13Bölüm 13
  1. 1Bölüm 13SEKİZİNCİ KISIM — TARAFTARIN ÖDEDİĞİ PARA Dekoderden Uygulamaya Abonelik Tarihi Yayın hakkının arkasındaki küçük ödemeler Futbol yayıncılığının ekonomik tarihi genellikle büyük rakamlarla anlatılır. Federasyonun açtığı ihale, yayıncının verdiği teklif, kulüplere dağıtılan para, dolar kuru, sözleşme süresi ve toplam yayın geliri öne çıkar. Oysa bu sistemin diğer ucunda çok daha küçük fakat milyonlarca kez tekrarlanan ödemeler […]
14Bölüm 14
  1. 1Bölüm 14Maç İzlemek Ne Kadar Pahalıydı? Eski fiyatları bugünün parasıyla okumak Futbol yayınlarının geçmişte pahalı mı ucuz mu olduğunu yalnız fiyat etiketlerine bakarak anlamak mümkün değildir. 1993’te milyonlarla ifade edilen bir abonelik bedeli, 2005’te onlarca liraya, 2026’da ise yüzlerce veya binlerce liraya dönüşebilir. Para birimindeki sıfırlar, enflasyon, ücret artışları ve paketlerin kapsamı değiştiği için bu rakamların […]
15Bölüm 15
  1. 1Bölüm 15Tek Abonelikten Parçalanmış Futbola “Bütün futbol tek yerde” dönemi ne kadar gerçekti? Futbol yayıncılığında tek abonelik fikri, seyircinin bir platforma üye olup ilgilendiği önemli karşılaşmaların büyük bölümünü aynı ekran düzeni içinde izleyebilmesi anlamına gelir. Bu sistem hiçbir dönemde eksiksiz değildi. Millî takım maçları, Dünya Kupası, Avrupa Şampiyonası, Türkiye Kupası, Süper Lig, Şampiyonlar Ligi ve yabancı […]

Okurla birlikte

Bu romana katkı bırak

Bir fikir, itiraz, araştırma notu veya sahne önerisi gönderebilirsin. Katkı yayımlanmadan önce yazar tarafından değerlendirilir.

Katkı bırakmak için giriş yap